Mica ve Ahmet Ertegün Güney Agora Havuzu Projesi


Güney Agora, ortasında 170 metre uzunluğunda bir havuz ve havuzun çevresinde İon düzeninde sütun sıraları olan 230 metre uzunluğunda çok büyük boyutlu bir kamusal komplekstir. M.S. 1. yüzyılın başlarında inşa edilen yapı, ilerleyen dönemlerde ardarda yapılan restorasyonlar sayesinde M.S. 6. yüzyılda hala kullanımdaydı. Güney Agora’nın kuzey stoasının büyük bölümü (Tiberius Portikosu) Aphrodisias’ta sadece bir yıl faaliyet gösteren İtalyan arkeoloji heyeti tarafından 1937 yılında kazılmıştır. 1980’li yıllarda yapılan kazı çalışmalarında ise uzun havuzun her iki ucu gün yüzüne çıkartılmış fakat büyük bölümü kazılmadan ve araştırılmadan bırakılmıştır.

Havuz, Temmuz 2011’de Aphrodisias’ı ziyaret eden ve yapının karakteri ve tarihinden etkilenen Mica Ertegün’ün dikkatini çekmiştir. Söz konusu yapı, görkemli bir süs havuzudur ve hemen doğusundaki Agora Kapısı üzerine yazılmış bir onurlandırma şiiri, yapının nasıl yorumlanacağı konusunda ipuçları vermektedir. Söz konusu şiir, şehrin önde gelen bir hayırseveri olan Flavius Ampelios tarafından M.S. 500 dolaylarında restore edilen “Nymphelerin yeri” ve “palmiyelerin yeri”ni aşağıdaki sözlerle tanımlamaktadır:

"... biz Nympheler ona müteşekkiriz, zira o (Ampelios), palmiyelerin yerine muhteşem güzellikler ve harikalar bahşetmiştir... Öyle ki, sularımızda durup gözünü etrafta gezdiren herkes ondan ve Nymphelerin yerinden daima övgü ile söz edecektir" (ALA 38)

Konuyla ilgili ilk olarak ortaya atılan varsayıma göre şiirde sözü edilen “Nymphelerin yeri” uzun havuzdur. Büyükçe bir palmiye bahçesine istinaden isimlendirilmiş olduğu düşünülen “palmiyelerin yeri” ise kompleksin tamamıdır. Bu fikir 2012 yılında gerçekleştirilen kazı sezonunda Mica Ertegün tarafından sağlanan cömert hibe sayesinde araştırılabilmiştir. Aynı yıl gerçekleştirilen kazı çalışmaları esnasında, o alanda bir palmiye korusunun varlığına dair güçlü kanıtlar elde edilmiştir. Havuzun dibindeki ıslak toprakta palmiye ağacına ait bitkisel kalıntılar ve havuzun dışında, kuzey tarafta ise stoa ile havuz kenarı arasında ağaç dikim çukurları ortaya çıkarılmıştır.

2012 sezonunda Mica ve Ahmet Ertegün Güney Agora Havuz Projesi olarak adlandırılan bu projenin ön hazırlıkları yapılmıştır. Havuzun kazılması, karmaşık özelliklerinin, uzun kullanım süresinin ve fonksiyonel işleyişinin araştırılması amacıyla Mica Ertegün'ün beş yıl boyunca fon sağlanması konusunda verdiği olağanüstü destek ile bu proje 2013 yılında başlatılmıştır. Profesör Andrew Wilson başkanlığında sürdürülen havuz kazısı çalışmaları, 2017 yılının Ağustos ayında Roma döneminden Osmanlı dönemine uzanan çeşitlilikte olağanüstü buluntular sağlayarak tamamlanmıştır.
Mica ve Ahmet Ertegün Beşeri Bilimler Programı

Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı New York Üniversitesi Oxford Üniversitesi

İşbirliğiyle


 

Telif Hakkı © 2019 Aphrodisias Kazı Projesi

Tüm içerikler Aphrodisias Kazı Projesine aittir ve yazılı kaynakça gösterilmeden kullanılamaz. Görsellerle ilgili soru ve istekleriniz için: aphrodisias@classics.ox.ac.uk

University of Oxford
Ioannou Centre for Classical & Byzantine Studies
66, St. Giles', Oxford. OX1 3LU

 

Sevgi Gönül Salonu, 2008