Sebasteion Kabartmaları


Aineias’ın Troia’dan kaçışı. Sebasteion, güney yapı

Zırh giymiş Aineias omzunda yaşlı babasını taşıyarak, küçük oğlu Iulus’u elinden tutmuş sağa doğru hareket etmektedir. Yaşlı Ankhises’in elinde Troia’nın kadim tanrı tasvirlerini içeren yuvarlak tabanlı bir kaide veya kutu görülmektedir. Bu üç figür Aineias’ın Troia’dan İtalya’ya doğru kaçışının en yaygın ikonografisidir ve Erken İmparatorluk döneminde sıkça görülür. Yerli tasarımcılar sahneye daha özgün ve daha yerel bir anlam kazandırmak için arka plana havada asılı duran bir Aphrodite figürü eklemiştir. Kabartma, verev kahverengi-lekeli çizgilere neden olan ciddi deformasyonlar içeren büyük bir bloktan yontularak yapılmıştır. Bu çizgiler fay hatlarını temsil etmektedir.



Agon (müsabakanın kişileştirilmiş simgesi). Sebasteion, güney yapı

Bu sahne, atletizm yarışmaları (agōn) ile ilgili sembolik bir ifadedir. Üzerinde sakallı bir insan başı olan sütun, gymnasium tanrısı Hermes’tir. Hemen yanında zafer palmiyesi ve üzerinde zafer kurdelesi olan bir ödül masası görülmektedir. Kanatlı birer bebek olarak betimlenen iki Eros figürü ikinci bir palmiye dalı için (büyük oranda tahrip olmuştur) mücadele etmektedir. Eroslar rekabet fikrini ortaya koymaktadırlar ve bu unsur arka planda genç Agon figürü ile kişiliğe bürünerek simgelenmiştir. Agon elinde üçüncü bir zafer palmiyesi tutarak mücadeleyi izlemektedir. Eroslar sembolik anlamda mücadele etmektedir: herhangi bir atletizm dalında ve gymnasium sporunda yarışmak yerine doğrudan zaferin en yüksek simgesi olan palmiye için güreşmektedirler.



Prometheus ve Herakles. Sebasteion, güney yapı.

Bükülmüş vücuduyla çıplak Prometheus figürü panonun ortasına yakın bir yerde, fondaki dağlık bir arazinin önünde görülmektedir. Elleri, hemen üzerindeki kayalara kelepçelenmiştir. Sıkıntılı ve duygusal bir ifadeyle kurtarıcısı Herakles’e bakan Prometheus, ağzı açık bir şekilde haykırmaktadır. Zeus, insanoğluna ateşi öğreten Prometheus’a korkunç bir ceza vermiştir: Kollarından Kafkas Dağlarına bağlanmış Prometheus’un ciğeri her gün bir kartal tarafından kemirilmektedir. Herakles kartalı vurmuş ve Prometheus’un sol elini tutan ilk kelepçeyi çözerken betimlenmektedir. Herakles, başlık ve pelerin olarak kullandığı aslan postu haricinde çıplaktır ve sopası sağ alt köşe boyunca yerde durmaktadır. Herakles’in vurduğu kartal sol alt tarafta kayalıkların üzerine serilmiş görülmektedir. Kartalın üzerinde yükselen kayalıkların arasında elinde avcı değneği tutan küçük bir dağ perisi (nymphe) vardır. Bu eser Hellenistik stilde işlenmiş çok etkileyici resimsel bir kompozisyondur.



Claudius ve Britannia ile yazıtlı kaide. Sebasteion, güney yapı

Çıplak savaşçı Claudius, Britannia’nın yere serilmiş figürüne ölümcül bir darbe vurmak üzereyken görülmektedir. Claudius’un üzerinde miğfer, pelerin ve kınını tutan bir kılıç kemeri vardır. Britannia, tasviri için örnek alınan Amazon figürlerine benzer şekilde tek göğsünü açıkta bırakan bir tunik giymektedir. Kabartmanın konusu yazılı kaidesinden ve imparator portresinden anlaşılmaktadır. Yazıtta Tiberios Klaudios Kaisar – Bretannia yazmaktadır. Bretannia’nın (Britanya) M.S. 43’teki işgali Claudius saltanatının en önemli fethi olarak kabul edilmektedir.



Claudius ile kara ve deniz tasvirleri. Sebasteion, güney yapı.

İmparator, panonun ortasında dinç hareketlerle yürümektedir ve arkasında dalgalanan kumaş tarafından çerçevelenmektedir. Bu unsur, antik ikonografide süzülme, uçma ve burada görüldüğü gibi tanrısal tezahür (epifani) anlamını vermektedir. Sağ eline, yerden çıkmakta olan küçük bir figür tarafından içinde dünyanın meyvelerini barındıran boynuz şeklinde bir kap (cornucopia) sunulmaktadır. Panonun sağ tarafında bir deniz figürü veya dişi deniz tritonunun elinden kendisine bir dümen küreği uzatılmaktadır. Dişi tritonun balık ayakları ve balık pullu bir eteği vardır. Cornucopia ve dümen küreği imparatorun himayesinde kara ve denizlerin bereketini sembolize etmektedir. Bu kompozisyon, Roma imparatorunun, doğu eyaletlerinde görüldüğü haliyle, Hellenistik stilde güçlü bir tanrı olarak tasvir edildiği dikkat çekici bir betimlemedir. İmparatorun vücut oranlarının biçimsiz ve hatta acemice ele alınmış olması kompozisyonun yerel olarak tasarlandığını göstermektedir. Roma’daki kamusal anıtlar arasında imparatorun görevini bu denli yücelten ve öven bir tasvir daha yoktur.



Nero ve Agrippina. Sebasteion, kuzey yapı

Agrippina, oğlu Nero’yu bir defne çelengi ile taçlandırmaktadır. Agrippina şans ve bolluğu sembolize eden bir cornucopia taşırken Nero, Romalı bir kumandanın zırh ve pelerinini giymektedir. Sağ elinde, tahrip olmuş bir mızrak, sol elindeyse muhtemelen bir küre (dünya hükmünün sembolü) tutmaktadır. Taç takma merasimi için çıkarıltılan miğferi hemen yanında yerde durmaktadır. Her iki figür de portreleri sayesinde net bir şekilde tanınabilmektedir. Sahne, imparatorun M.S. 54 yılında tahta çıkmasını simgelemektedir ve Nero’nun M.S. 59 yılında Agrippina’yı öldürtmesinden daha erken bir tarihte yapılmıştır.



Piroustous Halkının Kişileştirilmiş Sembolü. Sebasteion, kuzey yapı

The figure personifies a Balkan warrior tribe, defeated by Tiberius in AD 6-8, before he became emperor. She wears classical dress, cloak, and helmet, and carries a small shield and probably once a spear. A builder's inscription (Piroustōn: engraved lightly in small letters on the background above and to the right of the figure’s shield) ensured that the relief was put on the correct base, inscribed ETHNOUS PIROUSTŌN. Figür, M.S. 6-8 yıllarında imparator olmadan önce Tiberius’un bozguna uğrattığı savaşçı bir Balkan kabilesini temsil etmektedir. Kadın geleneksel bir elbise, pelerin ve miğfer giymektedir. Elinde küçük bir kalkan ve muhtemelen bir zamanlar bir mızrak durmaktaydı. Bir işçinin koyduğu yazıt (Piroustōn: küçük harflerle hafif biçimde fonda, figürün kalkanının üst sağ tarafında yazılı), kabartmanın, ETHNOUS PIROUSTŌN yazılı kaidenin üzerine konulmasını belitmek için yazılmış olmalıdır.



Buluntu yeri: Sebasteion

Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı New York Üniversitesi Oxford Üniversitesi

İşbirliğiyle


 

Telif Hakkı © 2019 Aphrodisias Kazı Projesi

Tüm içerikler Aphrodisias Kazı Projesine aittir ve yazılı kaynakça gösterilmeden kullanılamaz. Görsellerle ilgili soru ve istekleriniz için: aphrodisias@classics.ox.ac.uk

University of Oxford
Ioannou Centre for Classical & Byzantine Studies
66, St. Giles', Oxford. OX1 3LU

 

Sevgi Gönül Salonu, 2008